home contact
Opgraving van de Woerden 7
Opgravingstechniek
Damwanden en bemaling
Graven met machines en de hand
Meettechnieken en tekenwerk
Berging en bemonstering
Het archeologische onderzoek
Woerden 7 als vlaggenschip voor Romeins scheeps- onderzoek
Scheepstype Zwammerdam
Bijzonderheden van de Woerden 7
Allerlei Scheepsdetails
Plattegrond van de Woerden 7
Luchtfoto´s
Tekeningen
Bijzonderheden van de Woerden 7
Het Woerdense schip heeft een platte bodem en is 4,70 meter breed. De vermoedelijke lengte van het schip bedraagt 29,60 meter of te wel 100 Romeinse voet. De lengte-breedte verhouding bedraagt dus 1:6,3. Er zijn 43 spanten bewaard gebleven. De boordhoogte bedroeg ongeveer 1,25 meter. Het schip ligt noord-zuid, evenwijdig aan de Meulmansweg. De zuidkant (=voorkant) van het schip is in de loop der eeuwen weggegraven en daardoor beschadigd geraakt. Midden op de bodem van het vaartuig is een zogenaamd zaathout aangetroffen. Dit is een balk die in de lengterichting van het schip werd aangebracht. In het verbrede middendeel ervan werd een mastspoor aangetroffen. De bouwwijze met leggers, knien en oplangers die de platte bodem met de zijkanten verbinden is typisch Romeins. Kenmerkend voor de 'Woerden 7' is het kruislingse verband aan de achterzijde van het schip. Een dergelijke constructie kennen we maar van n ander schip uit de Romeinse tijd, namelijk van de 'Zwammerdam 6' dat ook aan de voorzijde kruislingse leggers heeft gehad. Zeer waarschijnlijk heeft op de 'Woerden 7' ook aan de voorzijde een dergelijke constructie bestaan. Voor de verbindingen in het schip zijn ijzeren nagels met grote koppen gebruikt, van verschillende lengte en dikte maar in elk geval allemaal gesmeed. Op de "naden" van het schip, d.w.z. tussen de vlakplanken en op de overgangen van kimhout naar boord bijvoorbeeld is het vaartuig waterdicht gemaakt. Deze techniek wordt breeuwen genoemd. Het breeuwsel (van natuurlijk, plantaardig materiaal) werd vastgezet met honderden breeuwspijkertjes. Onder de bodem van de voor- en achterheve waren ter bescherming over deze breeuwnaden latjes bevestigd.
Het achterschip van de Woerden 7 met de kruislings geplaatste leggers ter versteving van de heve. [foto: Hazenberg Archeologie Leiden]
Een andere bijzonderheid van de 'Woerden 7' is het opmerkelijk lange zaathout van 14,80 m oftewel precies 50 pedes monetales. Dit zaathout bestaat uit twee delen die met een las aan elkaar verbonden zijn en verspijkerd. De reden van de aanzienlijke lengte is onbekend. Het is denkbaar dat er een relatie bestaat tussen de lengte van het zaathout en die van de mast, maar dit kan met zekerheid worden aangetoond.
Aan stuurboord lag een afsluitende plank, het potdeksel. Hierin zijn zwaluwstaart-vormige openingen te zien, waarin de losse roeibanken werden geklemd. [foto: A. Veenhof]
Tot slot zijn op het best bewaarde deel van het achterschip aan stuurboordzijde de tamelijk unieke aanwijzingen aangetroffen voor de manier waarop in de Romeinse tijd vrachtschepen konden worden voortbewogen. Het gaat om drie aanwijzingen op twee verschillende planken die gezamenlijk het idee van een roeiinstallatie aan boord van de 'Woerden 7' hebben gevormd. Bij de eerste aanwijzing op de eerste plank, aan de binnenkant van het stuurboord, gaat het om een horizontaal gestelde plank waarin zwaluwstaartvormige inkepingen zijn gemaakt. Daarin hebben ongetwijfeld uitneembare planken gezeten.
De uitneembare planken zijn een soort bankjes geweest waarop bemanning heeft kunnen plaatsnemen om te roeien. De plank met de zwaluwstaartvormige inkepingen is de zogenaamde roeibankdrager. Van de roeibanken zelf is helaas niets bewaard gebleven. Vermoedelijk zijn ze uitgenomen voordat het schip zonk of anders zijn ze na het zinken uit het schip gespoeld.
De tweede en derde aanwijzing vinden op de tweede plank die verticaal geplaatst is tegen de bovenzijde van het boord. In de plank zijn gaten gemaakt en holvormige (slijtage-)plekken zichtbaar op de rand. Deze plank of opboeisel geeft aan waar de roeiriemen lagen en hoe ze bevestigd zijn geweest. De riemen rustten op de holvormige plekken waar de slijtage zichtbaar is. Om de riemen bevond zich een stuk touw of leer dat door de gaten aan het opboeisel was bevestigd, en waarmee de riemen dus op hun plek werden gehouden.
Duidelijk zichtbaar zijn zes dolboordgaten en de holle inkepingen in de vertikale plank (opboeisel) aan stuurboord. [foto: Hazenberg Archeologie Leiden]
Print dit artikel
© Copyright Hazenberg Archeologie
Spoel- en drijfhout
In het ruim van de 'Woerden 7' werd naast de dakpannen en tufstenen van de stookplaats ook veel los hout aangetroffen. Al dit hout is opgetekend en nadien geborgen.
lees meer
Eerdere opgravingen in Woerden
Het eerste Romeinse schip in Woerden werd gevonden in 1978. Hierna werden nog 5 schepen ontdekt.
lees meer